Oorzaken en risicofactoren van hielspoor

Wat gebeurt er bij hielspoor

Met “hielspoor” bedoelen veel mensen pijn onder de hiel, maar medisch gaat het in de meeste gevallen om fasciopathie plantaris: een overbelastingsprobleem van de peesplaat onder de voet. Die peesplaat vangt krachten op bij staan, lopen en afzetten. Als belasting en belastbaarheid langere tijd niet goed in balans zijn, kunnen kleine weefselveranderingen ontstaan rond de aanhechting aan het hielbeen. De botuitsteeksel die soms op een röntgenfoto zichtbaar is, verklaart de pijn vaak niet op zichzelf. Ook mensen zonder klachten kunnen zo’n hielspoor op beeldvorming hebben. 

Welke risicofactoren vergroten de kans

De kernoorzaak is meestal niet één geïsoleerde factor, maar een optelsom van trekbelasting, herstelcapaciteit en weefselconditie. In de huisartsenrichtlijn worden overbelasting, langdurig staan of lopen, hardlopen, standsafwijkingen van de voet en een verkorte achillespees of kuitspier genoemd als relevante risicofactoren. De Nederlandse multidisciplinaire richtlijn benoemt daarnaast een hoge BMI, hoog lichaamsgewicht en grotere plantairflexiebeweeglijkheid van de enkel als factoren die het risico verhogen. 

Bij fysiek actieve mensen zijn juist verhoogde BMI, hoger lichaamsgewicht en meer plantairflexie van de enkel de best onderbouwde risicofactoren uit een systematische review en meta-analyse. Dat past bij het mechanische model: hoe groter de trekkracht en hoe minder gunstig de voet-enkelketen beweegt, hoe hoger de spanning op de peesplaat. 

Belasting, werk en sport

Hielspoor is niet alleen een hardlopersprobleem. Het komt ook veel voor bij mensen die veel staan op het werk, veel lopen op harde ondergronden of juist plotseling méér zijn gaan bewegen. De NHG-richtlijn noemt langdurig staan en lopen expliciet als predisponerende factor, en de AAOS noemt daarnaast nieuwe of opgevoerde activiteit, repetitieve impactbelasting en beroepen met veel staan als klassieke risicocontext. 

Voetstand, kuitspieren en enkelmobiliteit

Een platvoet of juist holvoet kán meespelen, maar is zelden de enige verklaring. Belangrijker is of de voetfunctie leidt tot ongunstige belasting in de keten. Beperkte enkelmobiliteit, stijve kuitspieren en een verkorte achillespees worden zowel in NHG- als internationale bronnen herhaaldelijk genoemd, omdat ze de trekkracht op de fascia plantaris kunnen vergroten. 

Gewicht, leeftijd en schoeisel

Klachten komen het vaakst voor tussen de 40 en 60 jaar. In die levensfase neemt de belastbaarheid van fascia en omliggend weefsel vaak af, terwijl werk- en leefbelasting hoog kan blijven. Overgewicht verhoogt de mechanische belasting en hangt in meerdere reviews samen met een hoger risico. Schoeisel speelt vooral een faciliterende rol: weinig demping, weinig steun of plotseling ander schoeisel kan klachten uitlokken of onderhouden. 

Welke factoren kunt u zelf beïnvloeden

De praktisch relevante vraag is niet: “Wat is dé oorzaak?”, maar: “Welke factoren houden mijn klacht in stand?” Daar liggen meestal de bruikbare aangrijpingspunten: belasting doseren, grote sprongen in loop- of sportbelasting vermijden, ondersteunend schoeisel kiezen, kuit- en voetfunctie verbeteren en bij overgewicht ook naar gewichtsmanagement kijken. Dat laatste wordt in de richtlijnen terughoudend maar wel relevant genoemd, vooral als onderdeel van bredere educatie. 

Wanneer is een persoonlijke analyse zinvol

Een individuele analyse is vooral nuttig als klachten terugkomen, als u werk heeft met veel staan of lopen, of als u ondanks rust, schoenenwissel of losse oefeningen weinig vooruitgang merkt. Dan is het zinvoller om patronen in belasting, voetfunctie en herstelgedrag te analyseren dan alleen naar de pijnplek te kijken. De richtlijnen benadrukken dat educatie, verwachtingsmanagement en gepersonaliseerde belastingadviezen basiselementen van goede zorg zijn. 

bronnenlijst

American Academy of Orthopaedic Surgeons. (z.d.). Plantar fasciitis and bone spurs. OrthoInfo. Geraadpleegd op 20 juni 2026, van https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/plantar-fasciitis-and-bone-spurs

Hamstra-Wright, K. L., Huxel Bliven, K. C., Bay, R. C., & Aydemir, B. (2021). Risk factors for plantar fasciitis in physically active individuals: A systematic review and meta-analysis. Sports Health, 13(3), 296–303. https://doi.org/10.1177/1941738120970976

Nederlands Huisartsen Genootschap. (2021). NHG-Behandelrichtlijn Fasciitis plantaris. NHG-Richtlijnen. https://richtlijnen.nhg.org/behandelrichtlijnen/fasciitis-plantaris

Thuisarts.nl. (z.d.). Ik heb pijn onder mijn voet (hielspoor), wat kan ik doen? Geraadpleegd op 20 juni 2026, van https://www.thuisarts.nl/hielspoor/pijn-onder-mijn-voet-hielspoor

Vereniging voor Sportgeneeskunde. (2026). Educatie – Fasciopathie Plantaris. Richtlijnendatabase. https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/fasciopathie_plantaris/educatie_-_fasciopathie_plantaris.html