Bel : +31611525672
Bij achillespeesklachten denken we vaak aan overbelasting. De pees heeft bijvoorbeeld meer hardloopkilometers, sprongen of andere belasting te verwerken gekregen dan waar hij op dat moment voldoende op voorbereid was. Maar recent onderzoek laat zien dat er mogelijk nog iets anders meespeelt: de druk die ín de achillespees ontstaat tijdens belasting.
Onderzoeker Lauren Pringels en haar collega’s hebben de afgelopen jaren meerdere onderzoeken gepubliceerd naar deze zogenaamde intratendineuze druk. Deze nieuwe inzichten helpen ons beter begrijpen waarom bepaalde bewegingen een pijnlijke achillespees extra kunnen prikkelen en waarom de juiste opbouw van oefeningen zo belangrijk is.
Wat gebeurt er tijdens het belasten van de achillespees?
De achillespees verbindt de kuitspieren met het hielbeen en krijgt tijdens lopen, hardlopen en springen grote krachten te verwerken.
Wanneer de kuitspieren aanspannen, komt er trekkracht op de achillespees te staan. Lange tijd lag bij onderzoek naar peesklachten vooral de nadruk op deze trekkracht.
Maar een pees wordt niet alleen uitgerekt. Er ontstaat tijdens belasting ook druk binnenin de pees zelf.
Onderzoek van Pringels laat zien dat deze druk verandert afhankelijk van de stand van de enkel en de hoeveelheid kracht die op de achillespees komt te staan.
Waarom maakt de stand van de enkel verschil?
Een interessante bevinding is dat de druk in de achillespees duidelijk toeneemt wanneer de enkel verder naar voren wordt bewogen. Denk bijvoorbeeld aan het laten zakken van de hak vanaf een traptrede.
Hoe verder de knie en het onderbeen naar voren bewegen terwijl de hiel laag blijft, hoe groter de zogenaamde dorsaalflexie van de enkel.
Uit onderzoek blijkt dat de druk in delen van de achillespees bij toenemende dorsaalflexie sterk kan oplopen. Vooral diep bij de aanhechting van de achillespees op het hielbeen werden hoge drukken gemeten.
Dit kan mede verklaren waarom mensen met klachten bij de aanhechting van de achillespees vaak pijn ervaren bij bijvoorbeeld:
- diep door de enkel zakken;
- de kuit stevig rekken;
- calf raises vanaf een traptrede;
- bergop lopen;
- bepaalde schoenen die tegen de achterzijde van de hiel drukken.
Het betekent overigens niet dat deze bewegingen slecht zijn voor de achillespees. De hoeveelheid en timing van de belasting zijn vooral belangrijk.
Ook halverwege de achillespees ontstaat druk
Opvallend genoeg werd de verhoogde druk niet alleen gevonden bij de aanhechting op het hielbeen.
Ook in het middelste gedeelte van de achillespees, waar veel achillespeesklachten voorkomen, neemt de interne druk toe wanneer de enkel verder in dorsaalflexie komt.
Een mogelijke verklaring hiervoor is de bijzondere bouw van de achillespees.
De achillespees kun je namelijk niet zien als één rechte kabel. De verschillende vezelbundels draaien gedeeltelijk om elkaar heen. Wanneer de pees onder spanning komt te staan, kunnen hierdoor intern ook drukkrachten ontstaan.
Onderzoek laat zien dat de mate waarin de achillespees gedraaid is inderdaad samenhangt met de hoeveelheid druk die tijdens belasting in de pees ontstaat.
Een pijnlijke achillespees kan ook meer vocht bevatten
Bij langdurige achillespeesklachten verandert de structuur van de pees.
Op een echo zien we bijvoorbeeld regelmatig dat een aangedane achillespees dikker is dan de andere zijde. Binnen de pees kan de samenstelling van het weefsel veranderen en kan meer vocht worden vastgehouden.
Ook dit lijkt belangrijk te zijn voor de druk in de pees.
Pringels en collega’s onderzochten wat er gebeurde wanneer de hoeveelheid vocht en bepaalde waterbindende stoffen in de achillespees toenam. Een hogere hoeveelheid vocht en zogenaamde glycosaminoglycanen zorgde voor een hogere druk in de pees.
Dit geeft onderzoekers een interessante mogelijke verklaring voor een deel van de veranderingen die we bij achillespeesklachten zien.
Is hoge druk dan de oorzaak van achillespeesklachten?
Zo eenvoudig ligt het niet.
We weten inmiddels dat de druk in de achillespees verandert tijdens belasting en dat onder andere enkelstand, trekkracht, de bouw van de pees en de hoeveelheid vocht invloed kunnen hebben op deze druk.
Maar dat betekent nog niet dat verhoogde druk dé oorzaak is van achillespeesklachten.
Achillespeestendinopathie is een complex probleem waarbij meerdere factoren een rol kunnen spelen. Denk aan trainingsbelasting, herstel, leeftijd, spierkracht en de belastbaarheid van de pees.
De onderzoeken naar druk in de pees geven ons vooral een extra stukje van de puzzel.
Moet je de achillespees dan juist ontlasten?
Dit is misschien wel het belangrijkste punt.
Een achillespees met klachten heeft belasting nodig om sterker te worden.
Volledig rust houden is daarom meestal geen goede oplossing voor de langere termijn. Wanneer een pees steeds minder belast wordt, kan de belastbaarheid juist verder afnemen.
Het doel van de behandeling is daarom niet om alle druk en belasting te vermijden, maar om de belasting tijdelijk zo aan te passen dat de pees deze weer goed kan verwerken.
Daarna wordt de belasting stap voor stap opgebouwd.
Waarom oefeningen zo belangrijk zijn
Oefentherapie vormt daarom een belangrijk onderdeel van de behandeling van achillespeesklachten.
In het begin kan het bijvoorbeeld verstandig zijn om een calf raise uit te voeren zonder ver naar beneden te zakken. Zeker wanneer de klachten zich bij de aanhechting op het hielbeen bevinden.
Naarmate de klachten afnemen en de belastbaarheid verbetert, kan de bewegingsuitslag worden vergroot en kan steeds zwaarder worden getraind.
Uiteindelijk moet de achillespees weer voorbereid worden op de belasting die iemand in het dagelijks leven of tijdens sport nodig heeft.
Voor een hardloper betekent dit uiteindelijk niet alleen krachttraining, maar bijvoorbeeld ook sneller bewegen, springen en opnieuw opbouwen van de hardloopbelasting.
Waarom een hakverhoging soms kan helpen
Deze nieuwe onderzoeken geven ook een mogelijke verklaring waarom een tijdelijke hakverhoging bij sommige achillespeesklachten prettig kan zijn.
Door de hiel iets hoger te plaatsen, staat de enkel minder ver in dorsaalflexie. Hierdoor kan de druk in bepaalde delen van de achillespees afnemen.
Een hakverhoging is daarmee geen behandeling die de pees direct herstelt. Het kan wel een hulpmiddel zijn om een geïrriteerde achillespees tijdelijk wat minder te prikkelen, terwijl ondertussen gewerkt wordt aan het verbeteren van de belastbaarheid.
En hoe zit het met het rekken van de kuit?
Ook hierbij is nuance belangrijk.
Veel mensen met achillespeesklachten krijgen automatisch het advies om de kuit en achillespees flink te rekken. Maar verder rekken betekent ook meer dorsaalflexie van de enkel. Juist in die positie kan de interne druk in de achillespees sterk toenemen.
Vooral bij pijn rond de aanhechting van de achillespees op het hielbeen kan veel of intensief rekken daarom juist klachten provoceren.
Dat betekent niet dat iemand zijn enkel nooit meer ver naar voren mag bewegen. Uiteindelijk willen we juist dat de pees ook deze positie weer goed kan verdragen.
Het gaat om doseren en vervolgens geleidelijk opbouwen.
Wat betekent dit voor de behandeling?
Deze nieuwe inzichten veranderen niet volledig hoe we achillespeesklachten behandelen. Ze helpen vooral beter begrijpen waarom een individuele opbouw belangrijk is.
Bij PeesExpert Chris kijken we daarom niet alleen naar waar de pijn zit. We beoordelen onder andere hoe lang de klachten bestaan, welke belasting de klachten uitlokt, hoeveel belasting de pees momenteel aankan en welke bewegingen gevoelig zijn.
Met echografie kan daarnaast worden gekeken naar de structuur van de achillespees en de omliggende structuren.
Op basis daarvan wordt een behandel- en oefenplan opgesteld.
Het uitgangspunt blijft daarbij hetzelfde: de pees niet onnodig ontzien, maar precies voldoende belasten om de belastbaarheid stap voor stap te vergroten.
Nieuwe onderzoeken naar de druk binnenin de achillespees helpen ons steeds beter begrijpen hoe we die belasting kunnen doseren.
Bronnen
Pringels L, Vanden Bossche L, Wezenbeek E, et al. Intratendinous pressure changes in the Achilles tendon during stretching and eccentric loading: Implications for Achilles tendinopathy. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. 2023;33(5):619-630. DOI: 10.1111/sms.14285.
Pringels L, Stouthandel M, Van Hoof T, et al. Intratendinous pressure of the Achilles tendon during exercise is related to the degree of tendon torsion. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. 2023;33(11):2230-2238. DOI: 10.1111/sms.14467.
Pringels L, Van Valckenborgh GJ, Segers P, et al. Elevated fluid and glycosaminoglycan content in the Achilles tendon contribute to higher intratendinous pressures: Implications for Achilles tendinopathy. Journal of Sport and Health Science. 2024;13(6):863-871. DOI: 10.1016/j.jshs.2024.04.004.
Pringels L, Van Acker G, Wezenbeek E, et al. Novel Insights Into the Intratendinous Pressure Behavior of the Achilles Tendon in Athletes. Sports Health. DOI: 10.1177/19417381241245357.
