Wat is een tendinopathie? Uitleg, oorzaken en behandeling

Een tendinopathie is een verzamelnaam voor langdurige klachten aan een pees. Een pees is het stevige weefsel dat een spier met een bot verbindt. Bij een tendinopathie is de pees minder goed belastbaar geworden. Dit kan leiden tot pijn, stijfheid, krachtverlies en moeite met bewegen of sporten.

Veel mensen kennen termen zoals peesontsteking, tendinitis of tendinose. Toch wordt tegenwoordig vaak de term tendinopathie gebruikt, omdat peesklachten meestal niet alleen een simpele ontsteking zijn. Het gaat vaak om een combinatie van overbelasting, verminderde peesstructuur, pijngevoeligheid en een verstoorde balans tussen belasting en herstel.

Wat gebeurt er fysiologisch in de pees bij een tendinopathie?

Bij een tendinopathie verandert de pees van binnenuit. Een gezonde pees bestaat uit strak georganiseerde collageenvezels. Deze vezels liggen netjes in de trekrichting van de pees, waardoor de pees goed kracht kan overbrengen van spier naar bot.

Wanneer de belasting langdurig hoger is dan de pees aankan, raakt dit systeem verstoord. De peescellen, ook wel tenocyten genoemd, reageren op de overbelasting. Ze gaan meer signaalstoffen produceren en proberen het weefsel aan te passen aan de belasting. In het begin is dit een normale herstelreactie. Maar als de belasting te hoog blijft of herstel onvoldoende is, raakt de balans tussen opbouw en afbraak verstoord.

Er kunnen dan verschillende veranderingen ontstaan:

De collageenvezels worden minder netjes georganiseerd.
De pees kan dikker worden.
Er ontstaat meer vocht en grondsubstantie tussen de vezels.
De pees wordt minder efficiënt in het overbrengen van kracht.
Er kunnen nieuwe bloedvaatjes en zenuwvezels ontstaan in gebieden waar die normaal minder aanwezig zijn.
De pees wordt gevoeliger voor belasting en druk.

Belangrijk om te begrijpen: dit betekent niet automatisch dat de pees “kapot” is. Een tendinopathie is meestal geen volledige scheur, maar een teken dat de peesstructuur en belastbaarheid veranderd zijn. De pees kan daardoor sneller pijn geven bij activiteiten zoals lopen, springen, tillen, traplopen of sporten.

Herstel draait daarom niet alleen om pijn verminderen, maar vooral om het opnieuw verbeteren van de kwaliteit, structuur en belastbaarheid van de pees. Dit gebeurt door de pees stap voor stap de juiste prikkel te geven. Goed gedoseerde krachttraining helpt de peescellen om collageenvezels beter te organiseren en de pees weer sterker en belastbaarder te maken.

Een eenvoudige vergelijking: een pees is als een stevig touw. Bij een gezonde pees liggen de vezels strak naast elkaar. Bij een tendinopathie raken sommige vezels rommeliger georganiseerd en wordt het touw minder efficiënt in het opvangen van trekkracht. Met de juiste belasting kan de pees zich geleidelijk weer aanpassen en sterker worden.

Een tendinopathie is meestal geen klassieke ontsteking

Bij peesklachten wordt vaak gedacht: “Mijn pees is ontstoken, dus ik moet rust nemen.” Dat klopt maar gedeeltelijk. In de beginfase kan er sprake zijn van een reactie van de pees op belasting. Maar bij langdurige peesklachten is er meestal geen klassieke ontsteking zoals bij een wond of infectie.

De pees is vooral minder goed belastbaar geworden. Dat betekent dat dagelijkse belasting, sporten of werken ineens meer klachten kan geven dan normaal. De oplossing is daarom meestal niet volledige rust, maar het opnieuw opbouwen van belastbaarheid met een goed gedoseerd oefenprogramma. Onderzoek en richtlijnen ondersteunen progressieve peesbelasting als belangrijk onderdeel van herstel.

Hoe ontstaat een tendinopathie?

Een tendinopathie ontstaat meestal wanneer de belasting op de pees groter is dan wat de pees op dat moment aankan. Dit kan gebeuren door:

Te snel opbouwen van sport of training.
Meer wandelen, hardlopen, springen of krachttraining dan normaal.
Langdurige herhaalde belasting op werk.
Onvoldoende herstel tussen belastingsmomenten.
Verandering van schoenen, ondergrond of trainingsvorm.
Verminderde kracht of coördinatie rondom het gewricht.
Leeftijd, hormonale factoren, slaap, stress of algemene belastbaarheid.

Een pees houdt juist van belasting, maar die belasting moet wel passen bij de capaciteit van de pees. Te weinig belasting maakt een pees vaak niet sterker. Te veel belasting kan de pees irriteren. De kunst is dus: precies genoeg prikkel geven om sterker te worden, zonder de pees telkens te overbelasten.

Welke pezen krijgen vaak tendinopathie?

Tendinopathieën komen vaak voor op plekken waar pezen veel trekkracht of druk moeten verwerken. Bekende voorbeelden zijn:

Locatie	Veelgebruikte naam
Achillespees	Achilles tendinopathie
Hiel / voetzool	Fasciopathie / hielspoor-gerelateerde klachten
Kniepees	Patellapees tendinopathie / jumpers knee
Heup	Gluteale tendinopathie / slijmbeursregio heup
Elleboog	Tenniselleboog of golferselleboog
Schouder	Rotator cuff tendinopathie

De klachten verschillen per locatie, maar het principe is vaak hetzelfde: de pees is niet kapot in de zin van “gescheurd”, maar de pees kan de gevraagde belasting onvoldoende verwerken.

Hoe voelt een tendinopathie?

Een tendinopathie geeft vaak herkenbare klachten:

Pijn bij starten met bewegen.
Ochtendstijfheid of stijfheid na zitten.
Pijn bij belasting, zoals traplopen, wandelen, hardlopen, springen, tillen of knijpen.
Klachten die tijdens bewegen soms minder worden, maar later weer toenemen.
Lokale drukpijn op de pees.
Verminderde kracht of vertrouwen in het aangedane gebied.
Klachten die weken tot maanden aanwezig blijven.

Een typisch kenmerk is dat de klacht sterk reageert op belasting. Soms voelt het tijdens activiteit nog redelijk, maar komt de reactie pas later op de dag of de volgende ochtend.

Is een tendinopathie hetzelfde als een peesscheur?

Nee. Een tendinopathie is meestal geen volledige peesscheur. Bij een tendinopathie is de pees vaak verdikt, geïrriteerd of minder belastbaar. Er kunnen veranderingen in de structuur zichtbaar zijn, maar dat betekent niet automatisch dat de pees ernstig beschadigd is.

Belangrijk: pijn en echografische afwijkingen lopen niet altijd één-op-één gelijk. Sommige mensen hebben duidelijke afwijkingen op een echo maar weinig pijn. Anderen hebben veel pijn terwijl de structuur relatief beperkt afwijkend is. Daarom moet een echo altijd gecombineerd worden met het verhaal van de cliënt, lichamelijk onderzoek en een analyse van belasting.

Waarom gaat rust alleen meestal niet helpen?

Rust kan tijdelijk pijn verminderen, maar maakt de pees meestal niet sterker. Als je daarna weer begint met sporten of belasten, komen de klachten vaak terug. Dat komt omdat de belastbaarheid van de pees niet is opgebouwd.

Een betere strategie is meestal relatieve rust. Dat betekent: niet alles stoppen, maar tijdelijk aanpassen wat de pees irriteert. Daarna bouw je de belasting gericht op.

Bijvoorbeeld:

Minder hardlopen, maar wel wandelen binnen pijngrens.
Minder springen, maar wel krachttraining aangepast uitvoeren.
Minder zwaar tillen, maar wel gecontroleerd oefenen.
Sportbelasting tijdelijk verminderen, maar de pees actief blijven trainen.

Onderzoek beschrijft dat gecontroleerde, progressieve belasting vaak de basis is van peesrevalidatie. Volledige inactiviteit is zelden de beste langetermijnstrategie.

Hoe wordt een tendinopathie behandeld?

De behandeling bestaat meestal uit meerdere onderdelen.

1. Goede diagnose

Eerst moet duidelijk zijn of het daadwerkelijk om een tendinopathie gaat. Niet elke pijn rond een pees komt ook echt uit de pees. Soms spelen gewrichten, slijmbeurzen, zenuwen, spierproblemen of referred pain een rol.

Een goede beoordeling bestaat uit:

Vraaggesprek over ontstaan, belasting en klachtenpatroon.
Lichamelijk onderzoek.
Specifieke provocatietesten.
Eventueel echografie om de peesstructuur te beoordelen.

2. Belasting tijdelijk aanpassen

De eerste stap is vaak het vinden van de juiste balans. De pees moet voldoende rust krijgen om te herstellen, maar ook voldoende prikkel krijgen om sterker te worden.

Praktisch betekent dit:

Vermijd tijdelijk piekbelasting.
Bouw sport of werkbelasting gecontroleerd af.
Houd de pijnreactie na belasting goed in de gaten.
Gebruik pijn als monitor, niet als enige beslisfactor.

3. Gerichte oefentherapie

Oefentherapie is meestal de kern van herstel. De pees moet opnieuw leren belasting verdragen. Dat gebeurt in fases:

1: pijncontrole en basisbelasting
Rustige oefeningen die de pees prikkelen zonder forse napijn.

2: krachtopbouw
Zwaardere, langzame krachttraining om de pees en spier sterker te maken.

3: functionele belasting
Oefeningen gericht op sport, werk of dagelijkse activiteiten.

4: terugkeer naar volledige belasting
Hardlopen, springen, tillen of sportspecifieke bewegingen worden geleidelijk opgebouwd.

4. Aanvullende behandelingen

Soms kunnen aanvullende behandelingen zinvol zijn, bijvoorbeeld shockwave, EPTE of advies rond schoenen, trainingsopbouw en herstel. Deze behandelingen moeten echter niet los worden gezien van belastingopbouw. Bij tendinopathie blijft de centrale vraag: hoe maken we de pees weer belastbaar?

Hoe lang duurt herstel van een tendinopathie?

Een tendinopathie herstelt meestal niet binnen een paar dagen. Peesweefsel past zich langzaam aan. Afhankelijk van de duur en ernst van de klachten kan herstel weken tot maanden duren.

Gemiddeld geldt:

Kort bestaande klachten: vaak sneller herstel.
Klachten langer dan 3 maanden: meestal langere revalidatie.
Terugkerende klachten: vaak uitgebreidere analyse nodig.
Sporters of fysiek werkenden: hogere eindbelasting nodig voordat herstel duurzaam is.

Het doel is niet alleen pijnvermindering, maar vooral: weer kunnen doen wat je wilt zonder terugval.

Wanneer is echografie zinvol?

Echografie kan zinvol zijn wanneer:

Klachten langer aanhouden dan verwacht.
Er twijfel is over de diagnose.
Er sprake is van lokale peespijn met duidelijke belastingprovocatie.
Je wilt weten of er verdikking, vocht, verkalking of structuurverandering aanwezig is.
Er onderscheid nodig is tussen pees, slijmbeurs, spier of gewricht.

Een echo geeft extra informatie, maar is geen losse einddiagnose. De combinatie van echo, klachtenbeeld en lichamelijk onderzoek bepaalt het behandelplan.

Wat kun je zelf doen bij een tendinopathie?

Je kunt zelf al veel doen om herstel te ondersteunen:

Stop niet volledig met bewegen, maar pas de belasting aan.
Vermijd piekbelasting, zoals sprinten, springen of plots veel wandelen.
Bouw rustig op, liever langzaam en consequent dan snel en wisselend.
Let op napijn, vooral de reactie de volgende ochtend.
Train kracht gericht op, niet alleen rekken of masseren.
Zorg voor herstel, zoals slaap, voeding en voldoende rust tussen zware belasting.
Laat beoordelen wat de echte oorzaak is als klachten blijven terugkomen.

Veelgemaakte fouten bij tendinopathie

Fout 1: volledige rust nemen

Rust helpt vaak tijdelijk, maar lost het belastbaarheidsprobleem niet op.

Fout 2: te snel weer opbouwen

Als pijn minder wordt, betekent dit niet automatisch dat de pees alweer volledig belastbaar is.

Fout 3: alleen rekken of masseren

Rekken en massage kunnen tijdelijk verlichting geven, maar bouwen de peescapaciteit meestal onvoldoende op.

Fout 4: doorgaan door de pijn heen

Een pees mag soms wat gevoelig zijn tijdens training, maar forse napijn of toenemende ochtendstijfheid is vaak een teken dat de belasting te hoog is.

Fout 5: alleen behandelen waar het pijn doet

Bij peesklachten spelen vaak ook kracht, coördinatie, beweegpatroon, trainingsopbouw en herstelvermogen mee.

Wanneer moet je hulp zoeken?

Laat je klachten beoordelen als:

De pijn langer dan 2 tot 4 weken aanwezig blijft.
De klachten steeds terugkomen.
Je niet meer normaal kunt sporten of werken.
Je ochtendstijfheid of startpijn blijft houden.
Je twijfelt of er sprake is van een peesprobleem.
Je merkt dat rust wel helpt, maar de klachten terugkomen zodra je weer opbouwt.

Hoe eerder duidelijk is wat er speelt, hoe gerichter je kunt herstellen.

Conclusie

Een tendinopathie is een peesprobleem waarbij de pees minder goed belastbaar is geworden. Het is meestal geen simpele ontsteking en rust alleen is vaak onvoldoende. De sleutel tot herstel ligt in een goede diagnose, het tijdelijk aanpassen van belasting en een gericht oefenprogramma waarmee de pees stap voor stap sterker wordt.

Bij PeesExpert Chris ligt de focus op duidelijkheid: begrijpen waar je klacht vandaan komt, hoe belastbaar je pees is en welk herstelplan daarbij past.

Q&A: veelgestelde vragen over tendinopathie

1. Wat betekent tendinopathie precies?

Tendinopathie betekent letterlijk: een aandoening of klacht van de pees. Het gaat meestal om pijn, stijfheid en verminderde belastbaarheid van een pees.

2. Is tendinopathie hetzelfde als een peesontsteking?

Niet helemaal. Vroeger werd vaak gesproken over peesontsteking, maar bij langdurige peesklachten is er meestal geen klassieke ontsteking. Daarom is tendinopathie een betere term.

3. Gaat een tendinopathie vanzelf over?

Soms, vooral bij kort bestaande klachten. Maar als de pees langdurig overbelast blijft of onvoldoende wordt opgebouwd, kunnen klachten maanden blijven bestaan.

4. Moet ik rust nemen bij tendinopathie?

Volledige rust is meestal niet de beste oplossing. Relatieve rust is beter: tijdelijk minder provocerende belasting, maar wel gecontroleerd blijven bewegen en oefenen.

5. Mag ik sporten met een tendinopathie?

Vaak wel, maar aangepast. De belasting moet passen bij wat de pees aankan. Sporten met toenemende pijn, forse napijn of meer ochtendstijfheid is meestal geen goed teken.

6. Kan echografie een tendinopathie aantonen?

Ja, echografie kan veranderingen in peesstructuur, verdikking, vocht of verkalking zichtbaar maken. Maar de echo moet altijd gekoppeld worden aan je klachten en lichamelijk onderzoek.

7. Hoe lang duurt herstel?

Dat verschilt per persoon. Kort bestaande klachten kunnen relatief snel verbeteren. Chronische tendinopathie duurt vaak meerdere maanden, vooral als de pees weer hoge sport- of werkbelasting moet aankunnen.

8. Wat is de beste behandeling?

De basis bestaat meestal uit belastingmanagement en progressieve oefentherapie. Aanvullende behandelingen zoals shockwave of EPTE kunnen soms ondersteunend zijn, afhankelijk van de diagnose en fase van herstel.

Bronnenlijst

Cardoso, T. B., Pizzari, T., Kinsella, R., Hope, D., & Cook, J. L. (2019). Current trends in tendinopathy management. Best Practice & Research Clinical Rheumatology.

Cook, J. L., & Purdam, C. R. (2009). Is tendon pathology a continuum? A pathology model to explain the clinical presentation of load-induced tendinopathy. British Journal of Sports Medicine.

Cook, J. L., Rio, E., Purdam, C. R., & Docking, S. I. (2016). Revisiting the continuum model of tendon pathology: what is its merit in clinical practice and research? British Journal of Sports Medicine.

Martin, R. L., et al. (2024). Achilles Pain, Stiffness, and Muscle Power Deficits: Midportion Achilles Tendinopathy Revision. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy.

Millar, N. L., Silbernagel, K. G., Thorborg, K., Kirwan, P. D., Galatz, L. M., Abrams, G. D., Murrell, G. A. C., McInnes, I. B., & Rodeo, S. A. (2021). Tendinopathy. Nature Reviews Disease Primers.